Op weg naar een samenhangende objectenregistratie

Het ministerie van BZK is gestart met Doorontwikkeling in Samenhang van de geo-basisregistraties (DiS GEO). Doelstelling daarvan is meer samenhang te creëren in de geo-informatie infrastructuur. Onderdeel is de doorontwikkeling van enkele bestaande geo-basisregistraties tot een samenhangende objectenregistratie. Dit onderdeel is geinitieerd door de VNG, naar aanleiding van het door gemeenten ontwikkelde streefbeeld, en het Ministerie van BZK.

Wat is de samenhangende objectenregistratie?

Een samenhangende objectenregistratie is één centraal georganiseerde uniforme registratie met daarin basisgegevens over objecten in de fysieke werkelijkheid. Daaronder verstaan we objecten die in het terrein zichtbaar zijn, zoals gebouwen, wegen, water, spoorlijnen en bomen, terreindelen, aangevuld met enkele (administratieve) objecten als woonplaatsen, gemeentegrenzen en openbare ruimten. In de objectenregistratie gaan in ieder geval de basisregistratie adressen en gebouwen (BAG) en de basisregistratie grootschalige topografie (BGT) op. Daarnaast is het de bedoeling dat ook het gedeelte van de WOZ-administratie waarin objectgegevens zijn opgenomen en een aantal basisgegevens uit aanpalende registraties in de objectenregistratie worden opgenomen.

Inhoud objectenregistratie

Voor deze objectenregistratie komt een centrale voorziening, waarin bronhouders direct mutaties kunnen doorvoeren. Deze bijhouding vindt plaats op basis van meer landelijk geüniformeerde werkprocessen. Hierin staat het geïntegreerd beheren van objecten in plaats van registraties centraal. Gebruikers kunnen gegevens direct uit de objectenregistratie opvragen met behulp van moderne bevragingstechnieken.
In de registratie wordt de volledige levensloop van objecten (waar relevant) bijgehouden (van de eerste schets tot het verdwijnen ervan). De kleinste relevante eenheden (legoblokjes) worden vastgesteld en geregistreerd. Deze worden functioneel tot grotere eenheden geaggregeerd voor gebruikers op basis van logica. Hierdoor wordt dubbele opslag van objectinformatie zoveel mogelijk voorkomen. Van de objecten worden een aantal identificerende-, locatie- en inhoudelijke gegevens bijgehouden die voor meerdere gebruikers relevant zijn. Dat gedeelte van de registratie heeft het karakter van basisregistratie. Daarnaast wordt het informatiemodel zo vormgegeven dat ook de registratie van gestandaardiseerde aanvullende gegevens mogelijk wordt (vergelijkbaar met het huidige IMGeo). Ook kan in de registratie direct 3D-informatie over objecten worden opgenomen.

Waarom een objectenregistratie?

De huidige geo-basisregistraties zijn op verschillende momenten en gescheiden van elkaar ontstaan en vormen tezamen nog geen samenhangend geheel. Hierdoor zijn gegevens over (nagenoeg) hetzelfde object verspreid geraakt over verschillende registraties met elk hun eigen inhoud, bijhoudingsprocessen en bijbehorende ICT-systemen. Om de gegevens van een specifiek object in de verschillende registraties consistent te houden, zijn in de uitvoeringspraktijk een groot aantal complexe en kostbare systeemkoppelingen gerealiseerd. Ook zijn allerlei afspraken ontstaan over het onderling uitwisselen van mutaties. Beperkte afwijkingen in definities bevorderen een efficiëntere bijhouding bovendien niet.


Gebruikers lopen daarnaast regelmatig tegen inconsistenties in de diverse registraties aan. Dit maakt het gebruik van gegevens lastig en arbeidsintensief, zeker daar waar gestreefd wordt naar gestandaardiseerde werkprocessen (zoals bij de Omgevingswet). Bestaande gegevensproducten en voorzieningen zijn op dit moment ook nog sterk gericht op de afzonderlijke registraties in plaats van typen objecten. Door allerlei maatschappelijke ontwikkelingen neemt de behoefte aan basisgegevens over de fysieke werkelijkheid bovendien alleen maar toe. Voorkomen moet worden dat een wildgroei ontstaat van registraties waarin allerlei basisgegevens worden opgenomen over objecten die al in basisregistraties aanwezig zijn.

Hoe groeien naar een objectenregistratie?

Het komen tot een objectenregistratie is een omvangrijk traject. Dit vraagt om een aanpak waarin vroegtijdig wordt geprobeerd de breedte van de impact van een dergelijk traject te bepalen (zodat alle noodzakelijke onderwerpen in ieder geval in beeld zijn), maar waarbij voldoende ruimte wordt gelaten om de verdere uitwerking zoveel mogelijk in kleinere stappen of onderdelen te doen zodat de uitvoering van het traject kan worden beheerst. In de aanpak moet daarnaast ook voldoende ruimte worden opgenomen voor het uitvoeren van kleine experimenten. Binnen de aanpak worden drie hoofdfasen onderscheiden, die elk hun eigen karakteristiek hebben: ontwerpen, transitie-voorbereiding en de transitie zelf.
 

2018 en 2019: ontwerpjaren objectenregistratie

Thans worden de eerste stappen gezet om de verdere uitwerking van het ontwerp een samenhangende objectenregistratie ter hand te nemen. Hiervoor gaat een interbestuurlijk traject lopen, waarin gezamenlijke kaders worden bepaald en de uitwerking van het ontwerp gaat plaatsvinden. In deze fase zal worden geformuleerd wat de inhoud en de gestelde kwaliteitseisen voor een objecten-registratie zouden moeten zijn. Ook zal een gemeenschappelijk schetsontwerp worden gemaakt van de wijze waarop een objectenregistratie zal worden georganiseerd. Het ministerie van BZK heeft hierbij de regie. In de uitwerking wordt echter intensief samengewerkt met organisaties als VNG (Realisatie), Waarderingskamer en het Gemeentelijk Geo-Beraad.


Ook van de transitie bestaan intussen eerste beelden. Het is nadrukkelijk de bedoeling om de objectenregistratie te realiseren door het slim zetten van overzichtelijke stappen, waarbij telkens bruikbare tussenresultaten worden behaald en de objectenregistratie steeds verder wordt ingevuld. Dit betekent dat we vanuit de bestaande situatie verschillende lopende activiteiten zullen richten, waarbij soms moet worden ingehouden, soms worden versneld en soms tussenstapjes gezet moeten worden die anders misschien niet gezet zouden zijn. En we zullen afwegingen moeten maken op basis van een nog enigszins globale oplossing (met een mate van detaillering die passend is voor de tijdshorizon). Daarbij wordt er rekening mee gehouden dat veel van de betrokkenen te maken hebben met (interne) afhankelijkheden met andere ontwikkelingen en trajecten.

Ontwerpfase: conceptuele verkenningen door werkgroepen

De ontwerpfase is gestart met het formeren van een aantal werkgroepen rondom een aantal thema's:

  • Werkgroep Bouwwerken;
  • Werkgroep Wegen;
  • Werkgroep Water;
  • Werkgroep Terreindelen, bestaande uit een (sub)werkgroep landschap en natuur, mogelijk gaat er ook (sub)werkgroep landbouw van start (nader te bepalen).

De werkgroepen Bouwwerken en Wegen zijn in 2018 gestart en hebben reeds de eerste bevindingenrapportages opgeleverd in de vorm van eerste conceptuele verkenningen (bevindingenrapportage werkgroep Bouwwerken, bevindingenrapportage werkgroep Wegen). Let op, er heeft nog geen besluitvorming over de bevindingen van de werkgroepen plaatsgevonden.

De werkgroepen Bouwwerken en Wegen zijn inmiddels gestart met het vervolg van de verkenningen. De werkgroepen water en terreindelen (landschap/natuur en landbouw) zijn tijdens de bijeenkomst 'Op weg naar een samenhangende objectenregistratie' (Amersfoort, 28 november 2018) geformeerd en gaan in de eerste helft van 2019 aan de slag.

Parallel worden uitgangspunten en ontwerpprincipes geformeerd en na de oplevering van de resultaten van de werkgroepen zullen de resultaten geintegreerd worden. Daarna start het proces van consultatie en besluitvorming.

Heeft u vragen over de ontwikkeling van de samenhangende objectenregistratie?

Heeft u vragen over de ontwikkeling van de samenhangende objectenregistratie of belangstelling voor deelname in de werkgroepen* of resultaten uit de werkgroepen? Neem contact met het ministerie van BZK via de postbus DiS GEO: DISGEO@minbzk.nl

* Deelname staat open voor bronhouders en (overheids)gebruikers. Andere partijen worden in een later stadium betrokken via informatiebijeenkomsten, consultatie etc. Met name voor de werkgroepen "water" en "terreindelen/natuur & landschap" worden deelnemers gezocht.